Van democratie naar dictatuur: Het verhaal van Venezuela
3 april 2025
Een schoolvoorbeeld van hoe een democratisch gekozen leider een dictatuur kan vestigen, is Venezuela. Dit land, is een van de rijkste naties van Zuid-Amerika dankzij zijn enorme olievoorraden, is verworden tot een van de armste landen ter wereld. Het verhaal begint bij Hugo Chávez.
In 1992 pleegde Chávez, een voormalige legerofficier, een mislukte staatsgreep tegen de toenmalige president Carlos Andrés Pérez. Zijn motivatie: de wijdverspreide corruptie en extreme ongelijkheid in Venezuela. De coup mislukte, en Chávez belandde in de gevangenis. Maar zijn tijd achter tralies duurde niet lang; in 1994 kreeg hij amnestie van president Rafael Caldera.
Niet veel later richtte hij de politieke partij Movimiento Quinta República op en deed hij mee aan de presidentsverkiezingen van 1998. Zijn boodschap van sociale rechtvaardigheid en anti-corruptie sloeg aan, en hij won met een overweldigende meerderheid.
Na zijn inauguratie in 1999 begon Chávez met een reeks grondwetswijzigingen. Eén van de belangrijkste veranderingen was het opheffen van de beperking op het aantal presidentiële termijnen, waardoor hij herhaaldelijk kon herkozen worden. Onder zijn bewind groeide de staatscontrole op de economie en de media, en werden politieke tegenstanders steeds vaker buitenspel gezet.
Aanvankelijk bracht Chávez economische verbeteringen voor de armen, gefinancierd door de olie-inkomsten. Maar zijn beleid leidde ook tot economische wanbeheer en een groeiende afhankelijkheid van de staat. In 2013 overleed Chávez aan kanker en droeg hij de macht over aan zijn vicepresident, Nicolás Maduro.
Maduro zette het beleid van Chávez voort, maar zonder diens charisma en politieke finesse. Onder zijn bewind stortte de economie volledig in door een combinatie van lage olieprijzen, corruptie en mismanagement. Hyperinflatie, voedseltekorten en repressie zorgden ervoor dat miljoenen Venezolanen hun land verlieten. Inmiddels hebben naar schatting meer dan 7 miljoen (ruim 20%) Venezolanen hun land ontvlucht, een van de grootste vluchtelingenstromen ter wereld.
Venezuela laat zien hoe een democratisch gekozen leider, gedreven door populisme en machtsconcentratie, zijn land kan omvormen tot een dictatuur. Duidelijk geen koning-filosoof, maar eerder een waarschuwing voor de gevaren van onbeperkte macht.
Miguel Goede
Comments